Author: Algernon Blackwood
Date: 2023-12-21T21:55:26+00:00
Keywords: Christmas; England; Social life and customs
Description: This e-book contains Christmas in England, both in the original English and an Esperanto translation and is intended for Esperanto learners.
Publisher: Paul King

Kristnasko en Anglio

By Algernon Blackwood.

Imprint

Senpaga kiel senpaga tagmanĝo.

Free like a free lunch.

Libera kiel libera parolado.

Free like free speech.

“Christmas in England” is an essay written by Algernon Blackwood, was first published in 1890 in Methodist Magazine, and is believed to be in the public domain. Digital scans can be found at the Google Books. A transcription was produced by Paul King and transcripts can be found at Github.

The work was translated from English to Esperanto as “Kristnasko en Anglio” in 2023 by Paul King and that translation is released under the CC0 1.0 Universal (CC0 1.0) Public Domain Dedication.

The cover page was adapted from The Christmas Anthem by G. P. Jacomb-Hood.

The cover and title pages feature the League Spartan and Sorts Mill Goudy typefaces created in 2014 and 2009 by The League of Moveable Type.

This e-book was created in 2023 by Paul King using tools and formats from Standard Ebooks. The efforts of this production are dedicated to the public domain as per the CC0 1.0 Universal (CC0 1.0) Public Domain Dedication.

The first edition of this ebook was released on December 21, 2023, 17:00 p.m.

Kristnasko en Anglio

En lastatempa jaroj, kiam estis apenaŭ sufiĉe da neĝo sur la tero je la tempo de Kristnasko por doni al la lando eĉ sezonan aspekton, ŝajnis preskaŭ moko daŭre festi la samajn malnovajn kutimojn kaj plenumi la samajn ceremoniojn, kiuj estas ligitaj de tempo nememorebla en la menso de la angla popolo kun vintra ĉielo kaj pejzaĝo, kiuj, en la tempo de niaj prapatroj, tiom malofte forestis en ĉi tiu sezono de la jaro. Malgraŭ kiel tiu estu, la kutimoj ĉiam asociitaj kun malmoderna Kristnaska-julatempo ankoraŭ estas tre praktikataj; la amasigitaj lignofajroj ankoraŭ kraketas kaj brulas same hele kiel ĉiam en la ampleksaj malnovaj kradoj, kaj la dike-kruraj kverkaj tabloj ankoraŭ subtenas kiel delikatan rostitan bovaĵon kaj same bongustan kaj nedigesteblan prunpudingon kiel ili iam faris en pratagojn.

La Domego

En Anglio Kristnasko estas universala ferio. En la urboj la bankoj estas fermitaj; oficejoj estas dezerta. La vendejoj en la urbetoj kaj vilaĝoj estas ĉiuj fermitaj, kaj kvankam la mateno de Kristnaska-tago estas ĉiurilate traktata kiel dimanĉo, la posta parto de la tago estas fordonita al kiaj ajn eksteraj amuzaĵoj la stato de la vetero eble igas taŭgan; la vespero vidas la asembleon de ĝojaj festoj kaj amikaj renkontiĝoj, iuj daŭras ĝis la etaj horoj de la mateno, kaj estas antaŭĝojataj de la pli juna parto de la komunumo kun entuziasmo kiun la pasantaj jaroj tendencas plialtigi prefere ol malpliigi.

Sed por vidi Kristnaskon kiel ĝi estas vere konservita de la homoj, ni devas forlasi la urbojn kaj plonĝi profunde en la koron de la kamparo; ni devas intermiksiĝi kun la homamaso, kiu en la festa sezono eniras la pordegojn de la gastama domego de la varleto, aŭ en la longaj malaltaj ĉambroj de la malnovaj farmdomoj. La vera komenco de la festoj estas la Kristnaska-vespero, kiam la grandaj grupoj renkontas siajn amikojn de malproksime kaj proksime ĉirkaŭ la festa festenotablo. Tiam la tempo pasas ĝuste gaje.

La vilaĝa gastejo reprezentita en la malsupra skizo, sendante sian ruĝecan brilon tra siaj kradaj fenestroj, trans la neĝon, kaj kun sia bene-konata signo—diru la “Ruĝa Leono”—pendante super la pordo, rikoltos konsiderindan rikolton; kaj gaja kunveno de grandostaj laboristoj kaj harditaj kamparanoj, kun la gastiganto mem, korpulenta kaj ruĝeca, meze, igos la nigritajn ĉevronojn sonori denove per kanto kaj ŝerco dum la nokto iras. Tie ni aŭdos multajn strangajn fantazio aŭ kuriozajn superstiĉojn, kiujn la sezono de la julŝtipo kaj la ileksa bero denove estigas al iliaj memoroj. Dum ili sidas kaj parolas super siaj trinkpotoj, ili tre malmulte zorgas pri io ajn alia krom la fakto ke "La bona malnova Kristnaska-julatempo" revenis. Malmulte gravas al ili, ke la efektiva Kristnaska tago eĉ ne estis fiksita je la 25-an de decembro ĝis la kvara jarcento. Ili estas pretaj festi la tagon kiel ĝi estas, kaj esti gajaj, kio ajn okazos.

La Vilaĝa Gastejo

Kiel antaŭe aludis, superstiĉo de la plej absurda speco ĉie tre abundas en ĉi tiu sezono, kaj malmultaj personoj kiuj ne pasigis Kristnaskon inter la homoj en la kamparaj vilaĝoj povas havi ia ideon pri kiom ĝi regas. En lia Angla Kamparvivo, Tomaso Milero rakontas al ni, kiel li faris la malkontenton de parenco malobeante regulon, kiun certa superstiĉo faris necesa. Li diras: “Doni al homo lumon inter Kristnasko kaj la Dekdua Nokto estas porti al vin mem malbonŝancon dum tiu tuta jaro. Mi bone memoras, ke mi perdis la bonvolon de mia maljuna avino per permesante mallumita ĉaristo ekbruligi sian lanternon dum ŝia dorso estis turnita, kaj pasis multe da semajno antaŭ ol la maljunulino pardonis min.”

Kristnaska-mateno en la Domego

En la malnovaj tagoj niaj prauloj kutimis daŭrigi la gajan sezonon en preskaŭ la sama maniero, sed dum la Mezepoko regis kutimo, kiu de tiam perdis sian karakteron, se ĝi ne tute formortis. Tiel, en la pli grandaj urboj estis prezentitaj certaj misteroj—dramaj reprezentadoj—en kiuj la ludantoj portis groteskajn robojn kaj maskojn. Tiuj ĉi estis festitaj kun granda pompo kaj ceremonio, kaj la kamparanoj amasiĝis de malproksime kaj proksime por vidi ilin. La nura kutimo, kiu montras iom ajn da similo al ĉi tiuj, kaj kiu troviĝas nur nun en certaj partoj de la mezlandaj konteoj, estas nomita la “Decembraj Liberecoj,” aŭ la festo de malsaĝuloj kaj azenoj, kiu estas priskribita kiel “groteska saturnalio, en kiu ĉio grava estis ridindigita.” Tutaj vilaĝoj elirus por danci, portante torĉojn kaj ĉiamverdojn, ĵetante strangajn ombrojn sur la briletantan neĝon.

Tra pordoj la domoj je la tempo de Kristnasko estas tre gajaj kaj helaj. Sur la larĝa ŝtona kameno julŝtipo brulas, vigle ĵetante ruĝecan brilon sur ĉion ĉirkaŭe, dum la muroj kaj bildoj estas ornamitaj per ilekso, hedero kaj pluraj aroj da visko penditaj supre en evidentaj lokoj pro same evidentaj kialoj. Ĉi tiuj ornamadoj estas kutime konservitaj ĝis Dekdua Nokto aŭ malnova Kristnaska-tago. Ankaŭe en ĉi tiu sezono, estas planto nomata rosmareno, kiu floras ĉirkaŭ la tempo de Kristnasko. Ĝi estis teninta en alta reputacio de niaj prauloj, kvankam la celoj pri ili uzis nun estas ĉesinta rimarki. Ili okazigis altan ferion de Kristnasko-tago ĝis Kandelfesto (2-a de februaro), kaj ilia unua festeno estis la okazo por alporti la kapon de la sovaĝa apro,

"Sur arĝenta plado kun menestrelaĵo."

Tiam, post kiam la grandaj trinkpotoj estis plenigitaj, estis la kutimo kirli la ŝaŭmantajn potojn per branĉetoj da rosmareno. Ĝi estis ankaŭ konsiderata aŭspicia uzi ĝin en du aliaj okazoj de tre kontraŭa naturo, nome, geedziĝo kaj entombigo. Branĉoj de la planto estis portitaj antaŭ la novedzino aŭ almetitaj sur la tombon, kiel la okazo postulis, kaj rilatante al tiu malnova kutimo en siaj Hesperidoj, Herrick diras ke la rosmarenplanto

“Kreskas por du celoj; nesignifas ĉu
Por mia nupto aŭ por tombo estus."

Nur estas ĝuste, ke preĝejoj, kiuj estis konstruitaj al la honoro de Tiu, kies naskiĝon ni festas dum ĉi tiu sezono, estu tiel hele ornamitaj kiel ili estas; kaj en la kamparpreĝejeto certe estos plena kirkanaro, de la varleto, kiu ne tiom regulas en sia ĉeesto, eble, kiel li povus esti, dum la jaro, ĝis la plej maljuna kamparano, kiu elterigas el sia jarlonga tombo antikva kastora ĉapelo, el kiu la silka poluro jam delonge fuĝis, kaj kiun li surmetas honore al la tago.

Oksfordo ka Sia Kolegioj

Se ĝi falus iam al la sorto de fremdulo ke esti promenanta tra la kamparaj vojetoj proksime de noktomezo je Kristnaska-vespero, li estos ektimigi aŭdi, je la lasta sonoro de la dekdua, la fera-klang de la preĝejaj sonoriloj malproksima kaj proksima elsonorigus la plej bonan sonorojn kiuj ili kapablas, kaj el Terfino (Land's End) al Johano de Kvarpencoj (John o' Groats) neniu preĝeja turo kiu posedas sonorilojn estus silentanta. Kiam tiuj ĉesas la karolisaroj komencas siajn rondojn, kaj irante de domo al domo, kaj vilaĝo al vilaĝo, ili kantas karolojn kaj Kristnaskajn himnojn ĝis la lumo komencas brileti en la orienta ĉielo kaj alia Kristnaska-tago estis tagiĝanta.

La kutimo pri kanti karolojn je la tempo de Kristnasko povas spuri malantaŭen multaj longaj jarcentoj. En la klasika urbo Oksfordo, la fortikaĵo de antikvaj kutimoj kaj antikvaj opinioj, Kristnasko estis festita dum jarcentoj kun kiom multe de la pompo kaj spektaklo de la Mezepoko. La procesiokanto de la Kapo de Apro, la "Ni-ĉiuj Ĝoju", la kantado de la koruso portanta surplisoj en la la kapelo de kolegio (kiel montrite en nia frontispico), estas daŭre celebritaj kiel en apenaŭ iu alia loko. Kaj en la Biblioteko de Bodlej ankoraŭ povas esti vidita unu el la plej malnovaj kolektoj de karoloj konataj ekzisti. La volumo, de kiu restas nur kelkaj paĝoj, estis presita en la jaro 1521, fare de Wynkin de Worde, kaj estas titolita Chrismasse Carolles. Ial Oksfordo estas precipe favora al la laŭro, kaj kiel dekoracia ĉiamverda en la kapeloj de la malsamaj kolegioj, ĝi kutimas la tuta delokiĝo de ilekso aŭ hedero.

Estas multaj aliaj kutimoj en la grandaj urboj, kaj malmoderna tradicioj en la lando, ankoraŭ konservitaj en multaj partoj de Anglio, kiujn limon de spaco malpermesas al ni mencii; kaj kvankam iuj el tiuj eble jam formortis kaj aliaj nun iom post iom formortas dum la jaroj ruliĝi plu, ni estas certaj pri unu afero, nome, ke Anglujo ĉiam estos la hejmo de Kristnaskaj kunvenoj kaj jubiloj iaspecaj; kaj se la malnova-tempa amuzaĵoj kaj kuriozaj malnovaj ceremonioj cedas al aliaj alispecaj, ni esperu, ke la angla popolo ĉiam danke memoros, en siaj gajeco kaj Kristnaskaj festoj, la okazon, kiam Li kiu ebligis tian feliĉon, kaj kiu faris nin, kiel nacio, kio ni estas, naskiĝis en stalo kaj lulita en staltrogo.

Sonu super ĉiuj akvoj, etendiĝu el ĉiuj teroj,
La ĥoro de voĉoj, la kunpremo de manoj,
Kantu himnojn, kantitaj de steloj matena,
Kantu kantojn de anĝeloj kiam Jesuo naskiĝina!

—Vitiero.

Christmas in England

Of late years, when there has scarcely been enough snow on the ground at Christmas-time to give the country even a seasonable appearance, it has seemed almost a mockery to continue to celebrate the same old customs and to perform the same ceremonies that are connected from time immemorial in the minds of the English people with a winter sky and landscape, which, in the days of our forefathers, were so rarely absent at this season of the year. However this may be, the customs always associated with an old-fashioned Christmas-tide are still practised to a great extent; the piled-up wood fires still crackle and burn as brightly as ever in the ample old grates, and the stout-legged oaken tables still support as tender roast beef and as tasty and indigestible a plum-pudding as they ever did in days of yore.

The Manor

In England Christmas is a universal holiday. In the cities the banks are closed; offices are deserted. The stores in the towns and villages are all shut, and while the morning of Christmas-day is in every respect treated as a Sunday, the latter part of the day is given up to whatever outdoor amusements the state of the weather may render suitable; the evening sees the assembly of joyous parties and friendly gatherings, which last into the small hours of the morning, and are looked forward to by the younger portion of the community with an eagerness which the passing years tend rather to increase than to diminish.

But to see Christmas as it is really kept by the people we must leave the cities and dive deep into the heart of the country; we must mingle with the crowd that at the festive season enters the gates of the squire’s hospitable mansion, or in the long low rooms of the old farmhouses. The real beginning of the festivities is on Christmas-eve, when the large parties meet their friends from far and near round the festive board. Then the time passes right merrily.

The village inn represented in the sketch below, sending its ruddy glow through its lattice windows, across the snow, and with its well-known sign—say the “Red Lion”—hanging above the door, will reap a considerable harvest; and a jovial gathering of big-boned labourers and hardy rustics, with the host himself, portly and rubicund, in their midst, will make the blackened rafters ring again with song and joke as the night wears on. There we shall hear many an odd conceit or quaint superstition which the season of the yule-log and the holly-berry again brings round to their memories. As they sit and talk over their tankards they care very little for anything else but the fact that “Ye goode old Chrismasse-tide” has come again. It matters little to them that the actual Christmas-day was not even fixed on the 25th December until the fourth century. They are prepared to celebrate the day as it is, and be merry, come what may.

The Village Inn

As hinted before, superstition of the most absurd kind is everywhere rife at this season, and few persons who have not spent Christmas among the people in the country villages can have any idea of the extent to which it prevails. In his English Country Life, Thos. Miller tells us how he incurred the displeasure of a relative by breaking through a rule which a certain superstition had made necessary. He says: “To give a person a light between Christmas and Twelfth Night is to bring upon yourself ill-fortune all that year. I recollect well losing the goodwill of my old grandmother by allowing a benighted wagoner to light his lantern while her back was turned, and it was many a week before the old lady forgave me.”

Christmas Morning at the Manor House

In the olden days our ancestors used to keep the merry season in much the same way, but during the Middle Ages a custom prevailed which has since lost its character, if it has not altogether died out. Thus, in the larger towns were performed certain mysteries—dramatic representations—in which the players wore grotesque dresses and masks. These were celebrated with great pomp and ceremony, and the country people flocked from far and near to witness them. The only custom which bears any resemblance to these, and which is only found now in certain parts of the midland counties, is called the “December Liberties,” or the feast of fools and asses, which is described as “grotesque saturnalia, in which everthing serious was ridiculed.” Whole villages would turn out to dance, carrying torches and evergreens, casting weird shadows on the glistening snow.

Within doors the houses at Christmas-time are very cheerful and bright. On the wide stone hearth a yule-log burns, briskly casting a ruddy glow on everything around, while the walls and pictures are decorated with holly, ivy, and several bunches of mistletoe hung up in obvious places for equally obvious reasons. These decorations are usually kept up until Twelfth Night or old Christmas-day. At this season, too, there is a plant called rosemary, which flowers about Christmas-time. It was held in high repute by our ancestors, though the purposes for which they used it have now ceased to be noticed. They held high holiday from Christmas-day until Candlemas (February 2nd ), and their first feast was the occasion of bringing in the head of the wild boar,

“Upon a silver platter with minstrelsye.”

Then, once the great tankards had been filled, it was the custom to stir the foaming potations with twigs of rosemary. It was also considered auspicious to use it on two other occasions of a very opposite nature, namely, a wedding and a burial. Boughs of the plant were carried before the bride or laid on the grave, as the occasion called for, and referring to this old custom in his Hesperides, Herrick says that the rosemary plant

“Grows for two ends; it matters not at all
Be it for my bridal or my burial.”

It is only right that churches, which were built to the honour of Him whose birth we celebrate at this season, should be as brightly decorated as they are; and in the little country church there is sure to be a full congregation, from the squire, who is not so regular in his attendance, perhaps, as he might be, during the year, to the oldest peasant, who unearths from its yearlong grave an ancient beaver hat, from which the silken gloss has long since fled, and which he dons in honour of the day.

Oxford and Its Colleges

Should it ever fall to the lot of a stranger to be walking through the country lanes near midnight on Christmas-eve, he will be startled to hear, on the last stroke of twelve, the iron clang of the church bells far and near ring out the best chimes of which they are capable, and from Land’s End to John o’ Groats not a church tower that possesses bells will be silent. When these cease the waits begin their rounds, and going from house to house, and village to village, they sing carols and Christmas hymns until the light begins to glimmer in the eastern sky and another Christmas-day has dawned.

The custom of singing carols at Christmas-time may be traced back through many a long century. In the classic city of Oxford, the stronghold of ancient customs and ancient opinions, Christmas has been celebrated for centuries with much of the pomp and pageantry of the Middle Ages. The procession song of the Boar’s Head, the “Gaudeamus Omnes,” the singing of the surpliced choir in the college chapel (as shown in our frontispiece), are still observed as in scarce any place else. And in the Bodleian Library may still be seen one of the oldest collections of carols known to exist. The volume, of which only a few pages remain, was printed in the year 1521, by Wynkin de Worde, and is entitled Chrismasse Carolles. For some reason Oxford is particularly favourable to the laurel, and as a decorative evergreen in the chapels of the different colleges, it is used to the entire displacement of holly or ivy.

There are many other customs in the large cities, and old-fashioned traditions in the country, still preserved in many parts of England, which limit of space forbids us to mention; and though some of these may have already died out and others are now gradually becoming extinct as the years roll on, we are sure of one thing, namely, that England will ever be the home of Christmas gatherings and rejoicings of some sort; and if the old-time pastimes and quaint old ceremonies are giving way to others of a different sort, let us hope that the English people will ever thankfully remember, in their mirth and Christmas celebrations, the occasion when He who made such happiness possible, and who has made us, as a nation, what we are, was born in a stable and cradled in a manger.

Sound over all waters, reach out from all lands,
The chorus of voices, the clasping of hands,
Sing hymns that were sung by the stars of the morn,
Sing songs of the angels when Jesus was born!

—Whittier.